ابن فریغون بلخی از دانشمندان برجسته علوم طبی در سده چهارم هجری خورشیدی و از چهرههای مهم علمی حوزه خراسان بهشمار میرود. این پزشک حاذق مدتی در دربار سامانیان میزیست و در همان محیط علمی و فرهنگی رشد و بالندگی یافت. خاورشناسان برجسته معاصر در نتیجه پژوهشهای خود با شخصیت و آثار طبی او آشنا شدند و به معرفی و شناساندن وی پرداختند.
مهمترین اثر او کتاب «جوامع العلوم» است؛ دایرةالمعارفی کوچک که در آن شاخههای گوناگون دانشهای رایج زمان بهصورت خلاصه و نظاممند گردآوری شده است. اهمیت این کتاب در آن است که بازتابدهنده سطح دانش، شیوه طبقهبندی علوم و نگرش علمی حاکم بر خراسانِ دوره سامانی است. نسخههای خطی این اثر در سده چهاردهم هجری خورشیدی توسط پژوهشگران اروپایی در کتابخانههای معتبری چون استانبول، مصر و اسکوریال اسپانیا شناسایی شد و از آن پس مورد توجه علمی قرار گرفت.
بر پایه شواهد نسخهشناختی، نام مؤلف در برخی نسخهها به صورتهای گوناگون (مانند «شعیا» یا شکلهای معرّبشده) ضبط شده است، اما شهرت او با نام «ابن فریغون» تثبیت شده است. در پارهای از نسخهها نیز از او بهعنوان شاگرد ابوزید احمد بن سهل بلخی یاد شده است؛ اندیشمندی که خود از پایهگذاران مکتب طب خراسانی ـ بلخی بهشمار میرود.
یکی از مباحث مهم درباره ابن فریغون، ارتباط احتمالی او با کتاب «حدودالعالم» است. این اثر که از کهنترین متون جغرافیایی به زبان فارسی محسوب میشود، نویسندهای مشخص ندارد. پژوهشگرانی چون ولادیمیر مینورسکی با مقایسه محتوای «جوامع العلوم» و «حدودالعالم»، و نیز با توجه به پیوند مؤلف با دربار آل فریغون، این احتمال را مطرح کردهاند که ابن فریغون نویسنده «حدودالعالم» بوده یا دستکم ارتباطی نزدیک با پدیدآورنده آن داشته است. از نظر نسب نیز احتمال داده میشود که ابن فریغون به خاندان فریغونیان وابسته بوده باشد؛ دودمانی که در گوزگان (جوزجان) حکومت میکردند و از حامیان علم و فرهنگ بودند. این پیوند خانوادگی و سیاسی نقشی مؤثر در شکلگیری آثار علمی آن منطقه، از جمله نگارش «حدودالعالم»، ایفا کرده است.
