اسماعیل سویلمز، استاد دانشگاه، پژوهشگر و مترجم زبان و ادبیات فارسی، در ۲۶ دلو/بهمن سال ۱۳۵۵ هجری خورشیدی در ترکیه چشم به جهان گشود. آموزشهای ابتدایی را در زادگاه خود به پایان رساند و سپس مدرک کارشناسی زبان و ادبیات فارسی را از دانشگاه اتاترک دریافت کرد. وی در این مقطع، پایاننامهای با محور داستان در ادبیات فارسی مدرن نگاشت.
او دورهٔ کارشناسی ارشد را با تمرکز بر زندگی، هنر و آثار سهراب سپهری به انجام رساند و در ادامه، مدرک دکترا در رشتهٔ زبان و ادبیات فارسی را با رسالهٔ «تحلیل دیوان سیفالدین فرغانی (قصاید، قطعات و رباعیات)» در قالب برنامهٔ مشترک دانشگاه کرکقلعه و دانشگاه انقره بهدست آورد.
آنچه دکتر اسماعیل سویلمز را به چهرهای شاخص در مطالعات فارسی در ترکیه بدل ساخته، توجه مستمر او به ادبیات معاصر افغانستان است؛ حوزهای که در مقایسه با دیگر شاخههای مطالعات فارسی، کمتر بهصورت مستقل و نظاممند مورد بررسی قرار گرفته بود. این رویکرد برخاسته از دغدغهٔ او نسبت به تنوع فرهنگی و زبانی جهان فارسی، چندصدایی بودن و ضرورت بازخوانی گسترهٔ جغرافیایی و تاریخی ادبیات فارسی است. کتاب «شعر معاصر افغانستان» برجستهترین نمود این رویکرد است؛ اثری که نخستین پژوهش جامع به زبان ترکی درباره شعر فارسی معاصر افغانستان بهشمار میرود. در این کتاب، دوره زمانی ۱۹۰۱ تا ۱۹۷۳ میلادی بهعنوان مرحله شکلگیری مدرنیته ادبی در افغانستان بررسی شده و پیوند میان شعر، قدرت، زبان، نهادهای فرهنگی و هویت ملی بهدقت تحلیل شده است. معرفی ۹۶ شاعر برجسته از میان ۳۷۸ شاعر فعال، توجه به نقش دیاسپورای ادبی، و تأکید بر جایگاه فارسی در بافت چندزبانه افغانستان، این اثر را به منبع مرجع و نقطه آغاز پژوهشهای بعدی بدل کرده است.
دکتر سویلمز تاکنون بیش از شانزده عنوان کتاب در قالب تألیف، ترجمه و ویرایش علمی منتشر کرده و دهها مقاله علمی در نشریات معتبر ملی و بینالمللی به چاپ رسانده است.
از مهمترین کتابهای او میتوان به این آثار اشاره کرد: ترجمه «تمام اشعار سهراب سپهری»، «شعر معاصر افغانستان (۱۸۶۳–۱۹۷۳)»، «سیفالدین فرغانی: زندگی، هنر و آثار»، «افغانستان، ایران و تاجیکستان؛ نوشتههایی در زبان و ادبیات»، ترجمه «دیوان حافظ»، «نقش زبان در شکلگیری هویت مدرن ایران» و «زن در ادبیات معاصر ایران» که همه به زبان ترکی است. وی همچنین در تألیف و ویرایش مجموعه مقالات علمی در حوزههای ادبیات و زبانشناسی مشارکت داشته است. مقالات علمی دکتر سویلمز در نشریات معتبر منتشر شده و موضوعاتی چون شعر کلاسیک فارسی، شعر معاصر ایران و افغانستان، آموزش زبان فارسی در ترکیه، زبانشناسی تطبیقی، ادبیات زازا و مطالعات فرهنگی را دربر میگیرد. بسیاری از این مقالات در نمایههای علمی معتبر ملی و بینالمللی ثبت شدهاند. علاوه بر این، وی در همایشهای علمی ملی و بینالمللی متعددی بهعنوان ارائهدهنده مقاله حضور داشته و در گسترش مطالعات زبان و ادبیات فارسی در سطح دانشگاهی نقش فعالی ایفا کرده است. وی با حضور فعال در همایشها و سمپوزیومهای علمی در ترکیه، ایران، افغانستان، تاجیکستان و فرانسه، در شکلدهی گفتوگوی علمی میان جوامع فارسیزبان نقش داشته است.
از نظر اجرایی، او: بنیانگذار و سردبیر نشریه بینالمللیLisaniyat Studie ؛ برگزارکننده نخستین سمپوزیوم بینالمللی فیلولوژی کشورهای فارسیزبان در ترکیه؛ برگزارکننده سمپوزیوم دانشجویی زبان و ادبیات فارسی و رئیس بخش زبان و ادبیات فارسی دانشگاه انقره (تأسیس ۱۹۳۵) میباشد.
دکتر اسماعیل سویلمز را میتوان پژوهشگری دانست که به بازتعریف مرزهای مطالعات زبان و ادبیات فارسی در ترکیه کمک کرده است؛ چهرهای که کمتر در معرض رسانه بوده، اما اثرگذاری او در شکلگیری نگاه دانشگاهی به ادبیات افغانستان، مطالعات تطبیقی و آموزش زبان فارسی، عمیق و ماندگار است.
