محمد نصیر مهرین، در ۲۷ دلو/اسفند سال ۱۳۳۰ هجری خورشیدی در شهر کابل دیده به جهان گشود. او آموزش های ابتدایی را در مکتب مسعود سعد و دورهی متوسطه و عالی را در لیسهی نادریه به پایان رساند. با وجود علاقهمندیاش به تحصیلات عالی، در سال ۱۳۵۱ هجری خورشیدی به دلیل بسته شدن دانشگاه کابل، ناگزیر وارد بازار کار شد و مدتی را در افغانستان بانک سپری کرد. پس از بازگشایی دانشگاه، در سالهای ۱۳۵۲ تا ۱۳۵۵ هجری خورشیدی در رشتهی ادبیات و تاریخ در دانشکدهی ادبیات دانشگاه کابل به تحصیل پرداخت.
نصیر مهرین مدتی معلم تاریخ در مکتب شکردره بود و سپس به عنوان استاد زبان فارسی در تخنیکم کابل ایفای وظیفه کرد. او همچنین مدت کوتاهی ریاست دیپارتمنت زبان آن نهاد را نیز به عهده داشت. در اواخر سال ۱۳۵۷ هجری خورشیدی، با افزایش فضای اختناق سیاسی، از کار دولتی کناره گرفت و به زندگی مخفی روی آورد. در سال ۱۳۵۹ هجری خورشیدی از افغانستان خارج شد و از آن زمان تاکنون در جمهوری فدرال آلمان همراه با خانوادهاش زندگی میکند.
مهرین از چند دهه پیش تمرکز خود را بر گردآوری تاریخ شفاهی و بازنگری در تاریخنگاری افغانستان گذاشت. او با سفرهای مکرر به کشور، به مستندسازی و بررسی انتقادی تاریخ معاصر افغانستان پرداخت و به سبب همین تلاشها، به عنوان یکی از چهرههای برجسته در زمینهی تاریخنگاری انتقادی و اجتماعی شناخته میشود.
نوشتههای او در نشریات داخل و خارج کشور به چاپ رسیده و آثار پرشماری از او در کابل، بلخ، پشاور، آلمان و بهویژه در هالند توسط انتشارات «شاهمامه» منتشر شدهاند. مهرین در تاریخنگاری رویکردی متمایز دارد که بر بازنگری روایتهای رسمی، حذف جعلیات تاریخی، تمرکز بر ناگفتهها، و توجه ویژه به تاریخ اجتماعی و فرهنگی استوار است.
از جمله مهمترین آثار منتشر شدهی محمد نصیر مهرین میتوان به این عناوین اشاره کرد:
«چرا کتاب افغانستان در مسیر تاریخ توقیف شد؟»، «قتلهای سیاسی در تاریخ افغانستان»، «در پشاور برف نمیبارد»، «بوسه بر شمشیر خونین»، «دو چهره از امیر عبدالرحمان خان»، «شب رفت و سحر نشد»، «کودتاها در تاریخ افغانستان»، «استبداد و دموکراسی در افغانستان»، «نیمنگاهی به تاریخ شکنجه در افغانستان»، «درنگی بر زمینههای استبدادشناسی نادرشاه»، «اشک قلم و فریاد کفش»، «افغانستان جامعهی رشوتزده»، «سنگسار در تاریخ افغانستان»، و «ستمگران دوزخساز» و دهها عنوان دیگر که حوزههای تاریخ، جامعهشناسی، نقد فرهنگی و مسائل زنان را دربر میگیرند.
محمد نصیر مهرین با صداقت، پژوهش مستمر، و نگاهی انتقادی، از جمله نویسندگانیست که در خدمت افشاگری حقیقت و برهمزدن سکوتهای تحمیلشده بر تاریخ افغانستان ایستاده است.
