عبدالغفور پویا فاریابی فرزند غلاممحمد، در ۱۱ جدی/دی سال ۱۳۲۷ هجری خورشیدی در شهر میمنه، مرکز استان فاریاب، چشم به جهان گشود. آموزشهای ابتدایی را در مکتب عربخانه آغاز کرد و سپس در لیسه ابو عبید جوزجانی به تحصیل ادامه داد. هنوز دانشآموز صنف دهم بود که به جرم شرکت در یک مظاهره سیاسی بازداشت شد و بیش از یک سال را در زندان گذراند. پس از آزادی، از ادامه آموزش در ولایت فاریاب محروم گردید؛ اما با پشتکار فراوان، آموزشهای خویش را در استان جوزجان دنبال کرد و گواهینامه صنف دوازدهم را به دست آورد.
در سال ۱۳۴۹ هجری خورشیدی پس از کامیابی در آزمون کانکور، وارد دانشکده ادبیات و علوم بشری دانشگاه کابل شد و در سال ۱۳۵۳ هجری خورشیدی از این دانشکده فارغ گردید. او فعالیت حرفهای خود را بهعنوان آموزگار در لیسه ابوعبید جوزجانی آغاز کرد؛ اما بعد از یک سال به پایتخت بازگشت. در کابل نخست در لیسه حبیبیه و سپس در دارالمعلمین روشنگر به تدریس پرداخت.
در سال ۱۳۵۷ هجری خورشیدی عضویت ریاست تألیف و ترجمه وزارت معارف را کسب کرد و در چاپ و تهیه کتابهای درسی سهم فعال گرفت. او کتاب «سرزمین خورشید» برای صنف چهارم و بخشی از «تاریخ کهن» برای صنف پنجم را در همین دوران تألیف نمود. در سال ۱۳۶۱ هجری خورشیدی مدیریت مجله عرفان – ارگان نشراتی وزارت معارف – به او سپرده شد؛ دورهای که مجله با مدیریت او به اوج شکوفایی رسید و تیراژش از ۵۰۰ نسخه به ۵۰۰۰ نسخه افزایش یافت و به یک نشریه معتبر میتودیکی در کشور بدل گردید.
در سال ۱۳۶۵ هجری خورشیدی بهدلیل مخالفت با یکی از مشاوران روسی از مدیریت برکنار و به خدمت سربازی اجباری فرستاده شد. در زمان سربازی، بخش ادبیات رزمی انجمن نویسندگان افغانستان را نیز رهبری میکرد. پس از ختم خدمت عسکری، مسؤولیت بخش ادبیات کودک در انجمن نویسندگان و سپس مدیریت مجله ژوندون به او سپرده شد. در سال ۱۳۷۰ هجری خورشیدی طی یک انتخابات آزاد، با اکثریت آرا بهعنوان رئیس انجمن نویسندگان افغانستان انتخاب گردید و تا سال ۱۳۷۱ هجری خورشیدی که حکومت مجاهدین به قدرت رسید، در این سمت باقی ماند.
استاد پویا از سال ۱۳۵۷ تا ۱۳۷۱ هجری خورشیدی در کنار مسؤولیتهای گوناگون، استاد دانشکده ادبیات و علوم بشری دانشگاه کابل بود و مضامین متون ادبی، فولکلورشناسـی و آیین نگارش را تدریس میکرد. پس از آن در سال ۱۳۷۱ هجری خورشیدی به وزارت امور خارجه پیوست و بهعنوان سکرتر دوم سفارت افغانستان در ایتالیا مقرر شد. در سال ۱۳۸۱ هجری خورشیدی سفیر افغانستان در ترکیه، در سال ۱۳۸۴ هجری خورشیدی رئیس امور پارلمانی وزارت خارجه، و در سال ۱۳۸۶ هجری خورشیدی کاردار سفارت افغانستان در ناروی شد. آخرین مسؤولیت دولتی او، سمت شارژدافیر سفارت افغانستان در توکیو بود. پس از سالها خدمت صادقانه، در سال ۱۳۹۴ هجری خورشیدی بازنشسته گردید. او اکنون همراه با خانوادهاش در شهر لندن، پایتخت انگلستان، زندگی میکند.
آقای پویا فاریابی در افغانستان بیشتر بهعنوان نویسنده، پژوهشگر، فولکلورشناس و از پیشگامان ادبیات کودک شناخته میشود تا یک دیپلمات. نخستین تجربههای نویسندگی او از صنف هفتم آغاز شد و نخستین مقاله او در جریده ستوری منتشر گردید. یکی از نخستین آثار مهم او مقاله «دادایسم چیست و چگونه مکتبیست؟» بود که در سال ۱۳۴۸ هجری خورشیدی در مجله عرفان چاپ شد و سپس ترجمه آن با نام «پویا فاریابی» در مجله معتبر خواندنیها در ایران انتشار یافت.
به دلیل پژوهشهای گستردهاش، آقای پویا از بنیانگذاران ادبیات کودک و ادبیات عامیانه در افغانستان به شمار میرود. او دهها مقاله تحقیقی در معرفی ادبیات عامیانه، ادبیات کودک و نقد ادبی نوشته است. وی برعلاوه تسلط به زبان مادری اش فارسی، به زبانهای پشتو، ازبیکی، ترکی، ترکمنی و انگلیسی تسلط دارد.
آثار چاپشده پویا فاریابی مجموعهای گسترده و متنوع در عرصه آموزش، ادبیات کودک، پژوهشهای ادبی و نقد است. او با نگارش کتاب درسی «سرزمین خورشید» (۱۳۵۸) وارد حوزه آموزشی شد و سپس با آثاری چون «کبوتران سپید صلح» (۱۳۶۲)، «شکار فرشته» (۱۳۶۳)، «بازگشت مادر» و «جهان قشنگ ما» جایگاهی برجسته در ادبیات کودکان به دست آورد. مجموعههای شعری او مانند «با من بیا پروانه شو» (۱۳۶۶) و «سرود میهن» (۱۳۶۶) وجه شاعرانهاش را نمایان میسازد. در عرصه پژوهش، کتابهای مهمی چون «ادبیات کودکان و نوجوانان» (۱۳۶۴)، «سبک و مکتب در ادبیات» (۱۳۶۷)، «تاریخچه آموزش و پرورش سنتی در افغانستان» (۱۳۶۴) و دو جلد «نقدها و یادداشتها» (۱۳۶۷) از او برجای مانده است. همچنین، او در تدوین «یادنامه غبار» سهم داشته و بیش از یکصد مقاله پژوهشی در زمینه ادبیات عامیانه افغانستان، ادبیات کودک، تاریخ ادبیات و نقد ادبی نوشته است که مجموع این آثار، او را در ردیف نویسندگان و پژوهشگران پرتلاش معاصر قرار میدهد.
