سعدالدین مسعود بن عمر تفتازانی در سال ۷۱۲ هجری در تفتازانِ خراسان زاده شد. تفتازانی در نیشابور و هرات نزد حکیمان برجستهٔ خراسانی آموزش دید و در جوانی بهعنوان مدرس در مدارس بزرگ ماوراءالنهر و خراسان شناخته شد. هرچند او طبیب بالینی نبود، اما در حکمت طبیعی، مباحث مربوط به مزاجها، عناصر، قوا و مبادی طب تسلط داشت و این مباحث را در آثارش—بهویژه در شرح مقاصد و شرح تهذیب—بهصورت دقیق و نظاممند مطرح کرد. همین آشنایی عمیق با مبانی طب و فلسفهٔ طبیعی باعث شد که در سنت علمی خراسان او را «حکیم» بنامند، نه صرفاً متکلم یا ادیب.
تفتازانی در مدارس سمرقند، بخارا، هرات و نیشابور تدریس کرد و شاگردان بسیاری تربیت نمود که بعدها در جهان اسلام بهعنوان استادان علوم عقلی شناخته شدند. او در منطق و فلسفهٔ مشائی، روش تحلیلی و انتقادی داشت و همین روش در آموزش علوم طبیعی و مباحث مربوط به بدن، قوا و مزاجها نیز دیده میشود. تفتازانی در سال ۷۹۲ هجری درگذشت، اما میراث او در سنت علمی خراسان چنان گسترده است که او را یکی از آخرین چهرههای «حکیمان مدرس» در جهان اسلام میدانند؛ کسانی که علوم طبی، طبیعی و کلامی را در یک دستگاه منسجم به نسلهای بعد منتقل کردند.
