محمد اسحاق نگارگر، در سال ۱۳۱۸ هجری خورشیدی در شهر میمنه مرکز استان فاریاب به دنیا آمد. او پس از سپری کردن دورهٔ آموزشی در زادگاهش، برای ادامه تحصیل به کابل رفت و در رشتهی زبان و ادبیات فارسی در دانشکده ادبیات و علوم بشری دانشگاه کابل به فراگیری دانش پرداخت.
پس از فراغت از دانشگاه، محمد اسحاق نگارگر بهعنوان معاون استاد و سپس استاد در دانشکدهٔ ادبیات و علوم بشری دانشگاه کابل به تدریس پرداخت و سالها در تربیت دانشجویان و گسترش دانش زبان و ادب فارسی همت گماشت. او در دهههای چهل و پنجاه هجری خورشیدی، با سرودههای روشنگرانه و آزادیخواهانهاش، بهویژه اشعاری با مضمون ضد استبداد، در میان روشنفکران و اهل فرهنگ کشور جایگاهی ارجمند یافت. از میان آثار ادبی او، شعرِ معروف «پرواز شاهین» جلوهای از اندیشهٔ بلند و روح رهاییجوی اوست.
اسحاق نگارگر، افزون بر تدریس و سرایش شعر، از برجستهترین پژوهشگران بیدلشناسی و مولاناپژوهی بهشمار میرفت. او در سالهای فعالیت علمی خود، با دقتی پژوهشگرانه و نگاهی ژرفادبی، به تحلیل و تفسیر آثار میرزا عبدالقادر بیدل و مولانا جلالالدین محمد بلخی پرداخت و پژوهشهایش را در محافل علمی و ادبی ارائه کرد. جایگاه او در میان بیدلشناسان و مولاناشناسان کشور و منطقه ارجمند و شناختهشده بود و از محافل فرهنگی اروپا و دیگر نقاط جهان، دعوتهای متعددی برای سخنرانی و شرکت در همایشها دریافت میکرد.
محمد اسحاق نگارگر در حلقههای ادبی کابل و بلخ جایگاهی درخور داشت و از چهرههای فعال و اثرگذار جامعه فرهنگی کشور بهشمار میرفت. او با بسیاری از نویسندگان و شاعران برجسته، از جمله استاد واصف باختری، پیوندی نزدیک و دوستانه و در فضای روشنفکری آن سالها حضور پررنگ داشت. در دورهٔ حاکمیت حکومت کمونیستی، بهدلیل دیدگاههای آزادیخواهانهاش مدتی را در زندان سپری کرد و در همان روزگار، شماری از سرودههایی را آفرید که بخشی از کارنامهٔ مبارزاتی و روحیهٔ مقاومت او بهشمار میروند.
در سال ۱۳۶۳ هجری خورشیدی، پس از فشارها و دشواریهای سیاسی، نگارگر ناگزیر افغانستان را ترک گفت و راهی پاکستان شد. او در آنجا با انجمنها و مؤسسات فرهنگی و غیرانتفاعی همکاری داشت و به تدریس زبانهای فارسی، پشتو و انگلیسی پرداخت. نگارگر در آموزش دستور زبان فارسی برای معلمان و طراحی برنامههای صوتی سوادآموزی نیز سهمی درخور توجه ایفا کرد و خدمات ارزندهای در گسترش آموزش و زبان فارسی بر جای گذاشت.
پس از چندی اقامت در پاکستان، آقای نگارگر همراه با خانواده اش به بریتانیا مهاجرت کرد و در شهر برمنگهم اقامت گزید. در آنجا تحصیلات خود را ادامه داد و موفق به دریافت دیپلوم ماستری در رشتهٔ تدریس زبان انگلیسی بهعنوان زبان دوم شد. او تا پایان عمر در عرصهٔ آموزش زبانهای انگلیسی و پشتو به فعالیت پرداخت و همزمان با رادیوی بیبیسی، در بخشهای فارسی و پشتو، همکاری داشت.
محمد اسحاق نگارگر، افزون بر فعالیتهای آموزشی، مقالات و نوشتههای متعددی در حوزههای سیاسی، اجتماعی و فرهنگی در رسانههای داخلی و خارجی منتشر کرد. از آثار برجستهٔ او میتوان به «تحلیلی از اژدهای خودی» و «نقد و تبصره بر جلد دوم تاریخ غبار» اشاره کرد. همچنین مجموعهٔ ترجمههای شعری او با عنوان «مرواریدهایی از ادبیات جهان» پس از درگذشتش، بههمت فرزندش چاپ و منتشر شد.
فعالیتهای علمی، تدریس و سرودههای آزادیخواهانهٔ نگارگر، همراه با پژوهشهای دقیق او در زمینهٔ بیدل و مولانا، تأثیری ماندگار بر ادبیات و فرهنگ افغانستان بر جای گذاشت و او را در جایگاه یکی از چهرههای برجستهٔ ادبیات معاصر کشور قرار داد.
اسحاق نگارگر در نهم قوس/آذر سال ۱۴۰۰ هجری خورشیدی در شهر برمنگهم انگلستان در پی بیماری کرونا، چشم از جهان فروبست. روحش شاد و یادش گرامی باد.
