ابومنصور موفق هروی، مشهور به موفق هروی، فرزند علی، از برجستهترین پزشکان و داروشناسان سده چهارم هجری خورشیدی در خراسان است که تألیف او، بهویژه کتاب «الابنیه عن حقایق الادویه»، از آثار بنیادین در تاریخ داروشناسی به زبان فارسی بهشمار میآید. وی در خراسان زاده شد و بخش عمده فعالیتهای علمی خود را در هرات، از مراکز مهم علمی آن روزگار، انجام داد.
موفق هروی برای نگارش اثر خود، سفرهایی در نواحی مختلف انجام داد و با بهرهگیری از آثار و آرای طبیبان پیشین، همچون بقراط، جالینوس، دیوسکوریدس، حنین بن اسحاق و محمد بن زکریای رازی، به بررسی و طبقهبندی داروها پرداخت.
کتاب «الابنیه عن حقایق الادویه» شامل معرفی صدها دارو (حدود ۵۸۰ مورد) است و در آن، ویژگیها، منافع و مضرات هر دارو با دقت توضیح داده شده است. این اثر از کهنترین متون فارسی در حوزه داروشناسی بهشمار میرود و اهمیت آن در انتقال و تدوین دانش دارویی به زبان فارسی بسیار برجسته است.
نسخهای کهن از این کتاب در حدود میانه سده پنجم هجری خورشیدی (برابر با ۴۴۷ هجری قمری) به خط اسدی طوسی کتابت شده و امروزه در کتابخانه ملی اتریش در وین نگهداری میشود.
موفق هروی با تألیف این اثر، نقش مهمی در انتقال و تدوین دانش داروشناسی ایفا کرد و با گردآوری منظم اطلاعات دارویی، زمینهساز تداوم و گسترش این دانش در دورههای بعدی شد. آثار او نشاندهنده آشنایی گسترده با منابع طبی کهن و دقت علمی در بررسی داروها است و جایگاه او را در تاریخ پزشکی برجسته میسازد.
