ماهرُخ معروف به طبیبه بلخی از خاندان علمی و دهقانزادگان بلخ بود که در نیمهٔ دوم سدهٔ سوم هجری میزیست؛ دورهای که بلخ یکی از مراکز مهم طب، داروشناسی و آموزشهای علمی در خراسان بهشمار میرفت. او آموزشهای نخستین را نزد پدرش، که خود داروشناس و طبیب تجربی بود، فراگرفت و سپس در حلقهٔ طبیبان بلخ وسپس مرو به مطالعهٔ آثار رازی و علیبنربّن طبری پرداخت. طبیبه بلخی در درمان بیماریهای زنان، زایمان، تبهای موسمی و داروهای گیاهی مهارت ویژه داشت و بهسبب دقت در تشخیص و پرهیز از خرافات، در میان خانوادههای بلخی شهرت یافت. گفتهاند که او در تدوین نسخههای گیاهی از گیاهان بومی مانند اسپرک، خَتمی، بادیان و زعفران مهارت داشت و نسخههایش در میان شاگردانش دستبهدست میشد. خانهٔ او در محلهٔ زرگران بلخ بهصورت غیررسمی به یک درمانگاه زنانه تبدیل شده بود و زنان بسیاری از روستاهای اطراف برای درمان به او مراجعه میکردند. طبیبه بلخی همچنین در آموزش دختران جوان نقش داشت و چند شاگرد برجسته تربیت کرد که بعدها در هرات و نیشابور به طبابت پرداختند. منابع محلی بلخ از او بهعنوان «طبیبهٔ امین» یاد کردهاند؛ لقبی که نشاندهندهٔ اعتماد عمومی به مهارت و اخلاق حرفهای اوست. او تا سالهای پایانی عمر به طبابت ادامه داد و نامش در سنت شفاهی منطقه بهعنوان یکی از زنان دانشمند و خدمتگزار باقی ماند.
