راشدالغنوشی
(۱۹۴۱- )
راشد الغنوشی، اندیشمند سیاسی و رهبر اسلامگرای تونسی، از چهرههای برجسته سیاست معاصر تونس بهشمار میرود. او در ناحیه قابس زاده شد و در زیتونه و سپس در دمشق به تحصیل پرداخت. غنوشی از بنیانگذاران و رهبران اصلی جنبش النهضه است؛ جریانی که در مبارزه با حکومت استبدادی زینالعابدین بنعلی و در تحولات سیاسی پس از انقلاب تونس نقشی محوری داشت.
او از شناختهشدهترین نظریهپردازان «اسلام دموکراتیک» یا «مردمسالاری مسلمان» است و میکوشد میان اسلام، آزادی، انتخابات، تکثر سیاسی و حقوق شهروندی سازگاری برقرار کند. در اندیشه او، مشارکت سیاسی، گردش قدرت، قانونگرایی و پذیرش حضور نیروهای غیرمسلمان یا غیراسلامگرا در عرصه عمومی با اصول اسلامی ناسازگار نیست و میتواند در چارچوب یک نظام سیاسی مبتنی بر اراده مردم تحقق یابد.
غنوشی در آثار و مواضع خود از استبداد سیاسی در جهان عرب، از جمله در تونس پیش از انقلاب، بهشدت انتقاد کرده و بر ضرورت آزادیهای عمومی، حقوق بشر و مشارکت سیاسی تأکید ورزیده است. او همچنین نسبت به مداخلههای قدرتهای خارجی در خاورمیانه و جهان عرب موضعی انتقادی داشته و مسئله فلسطین را یکی از پیامدهای مهم مناسبات نابرابر و سیاستهای سلطهجویانه در منطقه دانسته است.
در سالهای پس از انقلاب تونس، غنوشی بیش از پیش بر سازگاری اسلامگرایی با دموکراسی، تکثرگرایی و سیاست ائتلافی تأکید کرد. او تجربه تونس را بر مبنای اصلاح تدریجی، مشارکت مدنی و پرهیز از تقابل حاد میان اسلامگرایان و سکولارها تفسیر میکرد و بر این باور بود که تحول سیاسی در جهان اسلام باید از مسیر نهادسازی، گفتوگو و پذیرش رقابت مسالمتآمیز پیش برود.
برای مطالعه بیشتر:
- تمیمی، عزام. راشد غنوشی: دموکراتی در میان اسلامگرایی. نیویارک: انتشارات دانشگاه آکسفورد، ۲۰۰۱.
- الغنوشی، راشد. آزادیهای عمومی در دولت اسلامی. نیوهیون: انتشارات دانشگاه ییل، ۲۰۲۲.
