از سومین سال جاودانگی استاد واصف باختری، اندیشمند، شاعر، نویسنده، فیلسوف، مترجم و از چهرههای برجستهٔ شعر و ادب فارسی دری، طی همایشی بروز جمعه، ۱۹ سرطان/تیر ۱۴۰۵، با حضور شماری از نویسندگان، شاعران، پژوهشگران، استادان دانشگاه، فرهنگیان و علاقهمندان ادبیات، در خانهٔ مولانا در ایالت ویرجینیا بزرگداشت بعمل آمد.
ذبیح فطرت، ضمن خوشآمدگویی به شرکتکنندگان، به معرفی برنامه و اهداف برگزاری آن پرداخت. وی با مروری بر زندگی، اندیشه و کارنامهٔ ادبی استاد واصف باختری، از نقش اثرگذار او در شعر معاصر، نقد ادبی، ترجمه و پژوهش سخن گفت و جایگاه این شاعر و اندیشمند برجسته را در تحول شعر معاصر فارسی دری برجسته دانست. فطرت همچنین به برنامهها و فعالیتهایی که خانهٔ مولانا طی سالهای اخیر در راستای پاسداشت شخصیت، آثار و اندیشههای استاد باختری برگزار کرده است، اشاره کرد و پاسداشت و معرفی میراث فکری و ادبی شخصیتهای برجستهٔ فرهنگ و ادب را از رسالتهای فرهنگی این نهاد برشمرد.
نصیر آرین، نویسنده و استاد دانشگاه، به بررسی نقش نشانهها در فهم شعر، با تمرکز بر آثار استاد واصف باختری، پرداخت. وی با اشاره به مفهوم محاکات و توضیح جایگاه آن در آفرینش و دریافت شعر، اظهار داشت که شعر استاد باختری، برخلاف برداشتی که گاهی دربارهٔ دشواری آن مطرح میشود، شعری مبهم یا دستنیافتنی نیست؛ بلکه برای درک ژرفای آن، آشنایی با نشانهها، نمادها و روابط درونی شعر ضروری است. آقای آرین افزود که با شناخت این عناصر، مخاطب درمییابد که واژهها، تصویرها و نشانههای بهکاررفته در شعر استاد باختری با چه دقت، ظرافت و تناسبی انتخاب شدهاند.
نصیر آرین در ادامه، با اشاره به جایگاه استاد واصف باختری در حوزهٔ زبان و ادبیات فارسی، بهویژه در میان جامعهٔ ادبی ایران، تصریح کرد که با وجود ارزش و اعتبار آثار او، در معرفی و شناساندن این چهرهٔ برجسته در قلمرو زبان فارسی، آنگونه که شایستهٔ جایگاه اوست، کار درخور و بایستهای انجام نشده است. وی بر ضرورت معرفی گستردهتر آثار و اندیشههای استاد باختری در مراکز علمی، ادبی و دانشگاهی تأکید کرد.
احمد معروف کبیری، نویسنده و شاعر، در بخش دیگری از برنامه، با اشاره به جایگاه فاخر استاد واصف باختری در حوزهٔ ادبیات و فرهنگ، از کارنامهٔ درخشان و میراث ماندگار او سخن گفت. وی با تأکید بر گسترهٔ فعالیتهای ادبی استاد باختری، او را از چهرههای تأثیرگذار در شعر، ترجمه و اندیشه دانست و بر اهمیت بازخوانی و معرفی آثار او تأکید کرد. آقای کبیری در ادامه به بررسی برخی از آثار استاد باختری پرداخت و با اشاره به کتابهای «نردبان آسمان» و «سفالینه چند بر پیشخوان بلورین فردا»، از ویژگیهای زبانی، فکری و هنری این آثار سخن گفت. وی همچنین به نقش ترجمه و ظرافتهای کار استاد باختری در این زمینه اشاره کرد و آن را بخشی مهم از تلاشهای او برای پیوند دادن زبان فارسی با ادبیات و اندیشهٔ جهان دانست.
استاد سیمگر باختری، نویسنده و پژوهشگر، دیگر سخنران این همایش بود که با یادآوری خاطراتی از سالهای همنشینی و دوستی با استاد واصف باختری، به بیان ویژگیهای شخصیتی، اخلاقی و علمی او پرداخت. وی از فروتنی، دقت نظر، ذهن وقاد، حافظهٔ کمنظیر، نثر فاخر و حساسیت استاد باختری نسبت به زبان فارسی سخن گفت و اظهار داشت که او در زندگی روزمره نیز همان اندازه به ظرافت زبان، اندیشه و رفتار پایبند بود که در آثار ادبی خود آن را رعایت میکرد.
استاد سیمگر باختری، نویسنده و پژوهشگر، در ادامهٔ سخنان خود به جایگاه اسطوره و فلسفه در شعر استاد واصف باختری پرداخت. وی با توضیح مفهوم اسطوره و نقش آن در ادبیات، از توجه ویژهٔ استاد باختری به اسطوره بهعنوان یکی از عناصر مهم در شعر او سخن گفت. سیمگر باختری همچنین به حضور اندیشههای فلسفی در آثار استاد باختری اشاره کرد و دربارهٔ چگونگی بازتاب مفاهیم فلسفی در شعر او توضیح داد.
در پایان همایش، شرکتکنندگان دیدگاهها و پرسشهای خود را با سخنرانان در میان گذاشتند و دربارهٔ جنبههای گوناگون شعر، اندیشه، ترجمه و میراث ادبی استاد واصف باختری به گفتوگو پرداختند. این نشست با استقبال علاقهمندان ادب و فرهنگ همراه بود و به فرصتی برای پاسداشت یاد و میراث یکی از برجستهترین چهرههای شعر و اندیشهٔ معاصر زبان فارسی دری تبدیل شد.
