ساموئل پی. هانتینگتن
(۲۰۰۸-۱۹۲۷)
ساموئل هانتینگتن، دانشمند برجستهٔ مکتب واقعگرایی در سیاست بینالملل، اندیشمندی بود که بخش مهمی از فلسفهٔ سیاسیاش بر بدبینی نسبت به ماهیت قدرت، رقابت تمدنی و منطق توطئه در روابط بینالملل استوار بود. او در نیویورک به دنیا آمد و تحصیلات عالی خود را در دانشگاه ییل و سپس هاروارد ادامه داد و سالها در همانجا به تدریس علوم سیاسی پرداخت.
هانتینگتن با انتشار کتاب «برخورد تمدنها و بازسازی نظم جهانی» (۱۹۹۳) به شهرت جهانی رسید. در این اثر، او استدلال میکند که پس از پایان جنگ سرد، منبع اصلی منازعات جهانی دیگر ایدئولوژی یا رقابتهای ژئوپلیتیک دولتها نیست، بلکه تفاوتهای فرهنگی و دینی میان تمدنهای بزرگ است. به باور او، جهان معاصر را میتوان به چند حوزهٔ تمدنی عمده تقسیم کرد؛ از جمله تمدنهای اسلامی، غربی، کنفوسیوسی، هندو، ارتودوکس، ژاپنی، امریکای لاتین و آفریقایی. هانتینگتن این تقسیمبندی را نتیجهٔ تکامل تاریخی، حافظهٔ فرهنگی و هویتهای دیرپای جمعی میدانست.
او در کتاب مهم دیگرش، «نظم سیاسی در جوامع دستخوش دگرگونی» (۱۹۶۸)، استدلال میکند که مدرنیزاسیون الزاماً به ثبات سیاسی نمیانجامد. به باور او، مدرنیته جوامع ساده را پیچیده میکند و اگر نهادهای سیاسی بهموازات این پیچیدگی رشد نکنند، بیثباتی، فساد و خشونت سیاسی افزایش مییابد. از نظر هانتینگتن، مشکل اصلی کشورهای در حال توسعه «کمبود نهادهای سیاسی کارآمد» است، نه کمبود توسعهٔ اقتصادی.
پس از حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱، هانتینگتن تحلیل خود را با صراحت بیشتری بیان کرد و گفت که این رویداد نشان داد منابع اصلی درگیری در جهان جدید، تمدنی و فرهنگیاند، نه صرفاً سیاسی یا اقتصادی. او این رخداد را تأییدی بر نظریهٔ برخورد تمدنها دانست و معتقد بود که «تمدنهای دینی» اکنون در مرکز رقابتهای جهانی قرار گرفتهاند.
هانتینگتن همچنین در کتاب «موج سوم دموکراسی» (۱۹۹۱)، انقلاب پرتغال در سال ۱۹۷۴را آغازگر «موج سوم» گذار به دموکراسی میداند؛ موجی که برخلاف تحولات دههٔ ۱۹۶۰ در اروپا، این بار از اروپا فراتر رفت و بخشهای گستردهای از جهان را دربرگرفت. این اثر، که پیش از «برخورد تمدنها» نوشته شد، نشاندهندهٔ توجه او به تحول نهادهای سیاسی و چرخههای تاریخی دموکراتیزاسیون است.
برای مطالعه بیشتر:
- هانتنگتن، ساموئل پی. سرباز و دولت: نظریه و سیاست روابط نظامی-مدنی. کمبریج: انتشارات دانشگاه هاروارد، ۱۹۵۷.
- هانتنگتن، ساموئل پی. برخورد تمدن و ساختار مجدد نظم جهانی. نورمان: انتشارات دانشگاه اوکلاما، ۱۹۹۶.
- رحمن، جاوارد. کار های دولت اسلامی، حقوق بین الملل، و تهدید ترور: نقدی بر برخورد تمدن ها و ساختار مجدد نظم نوین جهانی. پورتلند: انتشارات هارت، ۲۰۰۳.
