شنبه ۲۸ سرطان/تیر ۱۴۰۵ برابر با ۱۸ جولای 2026
آیین نقد و روگشایی کتاب «صدپاره خراسان»، تازهترین مجموعهٔ شعر زبیر هجران، شاعر جوان زبان فارسی دری، با حضور شماری از شاعران، نویسندگان، پژوهشگران، استادان دانشگاه، شخصیتهای فرهنگی و دوستداران ادب فارسی در خانهٔ مولانا در ایالت ویرجینیا برگزار شد.
سلیمان دیدار شفیعی، شاعر و نویسنده، گردانندگی این نشست را بر عهده داشت. وی ضمن شادباش انتشار این مجموعه، آن را گامی ارزشمند در کارنامهٔ ادبی زبیر هجران توصیف کرد و با معرفی زندگی و پیشینهٔ فرهنگی آقای هجران، از آثار پیشین و فعالیتهای ادبی او نیز یاد کرد. سپس در قالب گفتوگویی با سراینده، دربارهٔ انگیزههای پدید آمدن این مجموعه، روند شکلگیری آن، قالبهای شعری، درونمایهٔ سرودهها، نگاه شاعر به مفهوم خراسان و جایگاه این دفتر در مسیر شعر او پرسشهایی را مطرح کرد.
دکتر سیدمخدوم رهین، نویسنده و پژوهشگر، پیشینهٔ تاریخی خراسان و جایگاه این نام در تاریخ و فرهنگ منطقه را توضیح داد. وی با اشاره به برداشتهای نادرست و تفسیرهای وارونهای که در دورههای مختلف نسبت به مفهوم خراسان پدید آمده است، بر گستردگی جغرافیایی و اهمیت تمدنی آن تأکید کرد و توضیح داد که خراسان تاریخی یکی از کانونهای مهم شکلگیری و گسترش فرهنگ، دانش و ادب بوده است.
او در ادامه، با خوانش ابیاتی از شعر انوری ابیوردی دربارهٔ چهار شهر بزرگ خراسان، به جایگاه تاریخی شهرهای بلخ، مرو، هرات و نیشابور پرداخت و توضیح داد که این چهار شهر در تقسیمبندی تاریخی خراسان بهعنوان مراکز مهم فرهنگی و سیاسی شناخته میشدند.
آقای رهین در بررسی مجموعهٔ «صدپاره خراسان» با خوانش بخشهایی از کتاب، ساختار زبانی، شیوهٔ تصویرپردازی، استحکام ترکیبها و بهرهگیری شاعر از ظرفیتهای زبان فارسی را از ویژگیهای برجستهٔ این اثر برشمرد. او افزود که هجران در بسیاری از سرودههای خود توانسته است میان حافظهٔ تاریخی، هویت فرهنگی و دغدغههای انسان امروز پیوندی طبیعی و هنرمندانه برقرار کند و از این رهگذر، شعر را از سطح بیان احساسات فردی فراتر ببرد.
ویسنا سیدی، شاعر و نویسنده، با مرور محتوای این دفتر، زبان فاخر، بیان تازه، تخیل پویا و نگاه شاعرانهٔ زبیر هجران را ستود و این مجموعه را اثری ارزشمند و قابل تأمل در شعر معاصر فارسی دری خواند. وی در عین حال یادآور شد که انتظار میرفت در این اثر، که بازتاب پنج – شش سال اخیر تجربه و آفرینش ادبی شاعر است، به وضعیت دشوار زنان افغانستان، محرومیتهای اجتماعی و رنجهای آنان بیشتر پرداخته میشد.
مجیب مهرداد، نویسنده و منتقد ادبی، ضمن شادباش انتشار این دفتر، به بررسی ویژگیهای شعر زبیر هجران و جایگاه او در میان نسل جوان شاعران پرداخت. وی با اشاره به جریانهای شعر معاصر افغانستان، اظهار داشت که هجران با بهرهگیری از زبان روان، تصویرهای نو و نگاهی تأملبرانگیز، توانسته است صدای مستقل خود را در شعر امروز شکل دهد. به گفتهٔ او، سرودههای این شاعر ضمن وفاداری به سنتهای ادبی، از تجربههای تازه، نگاه انتقادی و دغدغههای فرهنگی نیز بهره میبرند و همین امر به آثار او هویت متمایز بخشیده است.
قدیر ارباب رحیمی، شاعر و نویسنده، در سخنان خود به انتخاب عنوان «صدپاره خراسان» پرداخت و آن را یکی از امتیازهای برجستهٔ این مجموعه دانست. وی اظهار داشت که این نام، افزون بر زیبایی ادبی، لایههای گوناگونی از معنا، هویت و حافظهٔ تاریخی را در خود نهفته دارد. او همچنین با اشاره به جلوههای عرفانی در شعر زبیر هجران، گفت که شاعر توانسته است میان سنت عرفانی، فضای خانقاهی و مؤلفههای اندیشهٔ مدرن پیوندی متوازن برقرار کند؛ پیوندی که در کنار زبان استوار و تصویرسازیهای بدیع، به شعر او هویتی ویژه بخشیده است.
در پایان این مراسم، زبیر هجران شماری از سرودههای خود را برای حاضران دکلمه کرد و سپس آیین امضای کتاب برگزار شد که با استقبال گرم علاقهمندان همراه بود.
