رقیهٔ بخارایی از زنان درمانگر و متخصص گیاهدرمانی در بخارای سدههای میانی بود. او در خانوادهای پرورش یافت که شناخت گیاهان کوهی، علفهای دارویی و ترکیبات معطر بخارا بخشی از دانش روزمرهٔ آنان بود. رقیه از نوجوانی همراه زنان سالخوردهٔ خاندان به جمعآوری گیاهان، خشککردن، کوبیدن و ترکیب آنها میپرداخت و بهتدریج مهارت ویژهای در تشخیص گیاهان و اثرات درمانیشان پیدا کرد. گفته میشود که او در درمان تبهای فصلی، سرفههای مزمن، سوءهاضمه، دردهای عصبی و بیماریهای ناشی از تغییرات آبوهوایی مهارت داشت و نسخههایش معمولاً بر پایهٔ گیاهانی مانند افسنتین، بادیان، زوفا، گلگاوزبان و ریشههای معطر کوهی تنظیم میشد.
آنچه رقیهٔ بخارایی را از دیگر طبیبان زن متمایز میکرد، حضور فعال او در فضای عمومی بود. برخلاف بسیاری از زنان درمانگر که تنها در محیط خانه طبابت میکردند، رقیه در بازار بخارا دکان کوچکی داشت و داروهای گیاهی، مرهمها و شربتهای درمانی میفروخت. او برای بیماران نسخه مینوشت و باور داشت که درمان باید با داروهای سبک و سازگار با طبیعت بدن آغاز شود. همین رویکرد ملایم و تجربهمحور باعث شد که خانوادهها، بهویژه زنان و کودکان، به او اعتماد کنند. هرچند اثری مکتوب از او باقی نمانده، اما نامش در حافظهٔ محلی بخارا بهعنوان یکی از ستونهای سنت گیاهدرمانی منطقه ماندگار شده است.
