ابنسینا سمرقندی، که در منابع محلی با لقب «ابنسینا الصغیر» شناخته میشود، از طبیبان برجستهٔ خراسان در سدههای میانی بود؛ طبیبی که شهرتش نه بهسبب نگارش آثار بزرگ، بلکه بهدلیل مهارت بالینی و پیروی دقیق از روشهای ابنسینا در تشخیص و درمان بیماریها شکل گرفت. او در سمرقند پرورش یافت؛ شهری که در آن زمان یکی از مراکز مهم آموزش طب و فلسفه بود و نسخههای قانون و شفا از ابن سینای بلخی در مدارس آن تدریس میشد. ابنسینا الصغیر در چنین محیطی، با مطالعهٔ دقیق آثار ابنسینا و تمرین عملی در کنار استادان محلی، به طبیبی تبدیل شد که روش او در معاینه، تحلیل مزاج، تشخیص تبها و تنظیم داروها شباهت آشکاری به شیوهٔ ابنسینا داشت. همین شباهت علمی و مهارت بالینی سبب شد که مردم و شاگردانش او را «ابنسینای کوچک» بنامند.
او در درمان بیماریهای گوارشی، تبهای پیچیده، دردهای عصبی و اختلالات ناشی از تغییرات آبوهوایی مهارت ویژه داشت و نسخههایش معمولاً بر پایهٔ داروهای ساده، گیاهان بومی و تدابیر تغذیهای تنظیم میشد. ابنسینا سمرقندی بهجای تکیه بر داروهای سنگین، بر تقویت قوای طبیعی بدن، اصلاح مزاج و رعایت اصول حفظالصحه تأکید میکرد و همین رویکرد او را در میان بیماران محبوب ساخت. هرچند اثری مستقل از او باقی نمانده، اما نقلهای شفاهی و یادکردهای پراکنده در منابع محلی نشان میدهد که او یکی از چهرههای اثرگذار در تداوم و انتقال سنت ابنسینایی در خراسان بوده و نقش مهمی در آموزش نسلهای بعدی طبیبان سمرقند ایفا کرده است.
