کتاب «شعر معاصر افغانستان» اثر پژوهشی دکتر اسماعیل سویلمز، استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه انقره، به زبان ترکی است که با ترجمه ظهور مظهر و ویرایش دکتر محمد داوود منیر، از سوی انجمن ادبی هرات منتشر شده است.
نویسنده در این کتاب با رویکرد علمی و مستند، به بررسی سیر تحول شعر افغانستان از سال ۱۸۶۳ تا ۱۹۷۳ میلادی پرداخته و تلاش کرده است تا تصویر روشن از جریانهای ادبی، شاعران برجسته و تحولات فکری و هنری این دوره ارایه کند. کتاب افزون بر معرفی شاعران، زمینههای تاریخی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی موثر بر شکلگیری و گسترش شعر معاصر افغانستان را نیز مورد مطالعه قرار داده است.
از مهمترین ویژگیهای این اثر، گستردگی اطلاعات آن درباره شاعران معاصر افغانستان است. در این پژوهش، زندگی، آثار، ویژگیهای ادبی و نمونههایی از سرودههای ۹۶ شاعر بهصورت تفصیلی بررسی شده و برای هر یک، زندگینامه، جایگاه ادبی، سبک شعری و گزیدهای از آثارشان ارائه گردیده است. همچنین نام و اطلاعات مختصر ۲۸۲ شاعر دیگر نیز در کتاب گردآوری شده که در مجموع چشماندازی فراگیر از جامعه ادبی افغانستان در بیش از یک قرن را در اختیار خوانندگان قرار میدهد.
این کتاب تنها به معرفی شاعران بسنده نکرده، بلکه جریانهای ادبی، تحولات سبکشناختی، نقش محافل و انجمنهای ادبی، نشریات فرهنگی و تأثیر رویدادهای تاریخی بر روند شعر معاصر افغانستان را نیز مورد بررسی قرار داده است. از این رو، «شعر معاصر افغانستان» را میتوان پژوهش جامع درباره تاریخ ادبیات معاصر کشور دانست که در آن شعر بهعنوان بازتابی از تحولات فکری، فرهنگی و اجتماعی جامعه افغانستان مطالعه شده است.
انتشار این کتاب گامی مهم در جهت مستندسازی میراث ادبی افغانستان، معرفی چهرههای تأثیرگذار شعر معاصر و تقویت مطالعات اکادمیک در حوزه ادبیات فارسی به شمار میرود و میتواند زمینه را برای پژوهشهای گستردهتر در حوزه تاریخ ادبیات افغانستان فراهم سازد.
