واشنگتن –۲۳ اسد ۱۴۰۵ /۱۴ آگست ۲۰۲۶
خانهٔ مولانا و شماری از نهادهای علمی و مدنی، نشست «پنجسال زیر حاکمیت طالبان: سرکوب، سکوت جهانی و تابآوری افغانستان» را در دانشگاه امریکایی در واشنگتن برگزار کردند. پژوهشگران، فعالان حقوق بشر، روزنامهنگاران، دیپلماتها و اعضای جامعهٔ دانشگاهی در این نشست، پیامدهای سیاسی، امنیتی، حقوق بشری و اجتماعی پنج سال سلطهٔ طالبان را بررسی کردند و دربارهٔ سرکوب زنان و دختران، بحران مشروعیت، محدودیتهای اجتماعی و پیامدهای سکوت جامعهٔ جهانی سخن گفتند.
مرکز مهاجرت دانشگاه امریکایی، ALPA، AIMED، AFCAR، ACPIS و Negotiating Ideas از دیگر نهادهای برگزارکنندهٔ این نشست بودند.
این برنامه که در مرکز دانشجویی مری گریدن، برگزار شده بود، پس از معرفی برنامه و محتویات آن توسط جانمحمد جاهد، با سخنرانی افتتاحیهٔ میرویس بلخی آغاز شد. بلخی با اشاره به «ظلم ساختاری طالبان» و «سکوت نگرانکنندهٔ جامعهٔ جهانی» تأکید کرد که مردم افغانستان و جامعهٔ دیاسپورا در برابر این وضعیت ایستادگی کردهاند و «هیچگاه این سلطه را مشروع و مناسب آیندهٔ کشور ندانستهاند». او افزود که هدف از برگزاری چنین نشستهایی، ایجاد فضای گفتوگو میان متخصصان و انتقال صدای مردم به مراکز تصمیمگیری بینالمللی است.
در نخستین پنل علمی، عمر صدر، نیلوفر سخی، مشتاق رحیم و ارل وین، هر یک از زاویهای متفاوت، بحران مشروعیت طالبان، پیامدهای امنیتی پنج سال گذشته، تغییرات در ساختار قدرت و نقش بازیگران منطقهای و جهانی را بررسی کردند.
ارل وین، دیپلمات پیشین امریکا، بر ضرورت بازنگری سیاستهای بینالمللی در قبال وضعیت کنونی تأکید کرد و گفت: «بیتوجهی به وضعیت افغانستان میتواند پیامدهای امنیتی گستردهتری برای منطقه و جهان داشته باشد.» این پنل با مدیریت دکتر امین طرزی برگزار شد.
در پنل دوم، میترا مهران، محمد عثمان طارق، سمیع مهدی و عمر شریفی به وضعیت حقوق بشر، آپارتاید جنسیتی، محدودیتهای شدید علیه زنان و دختران و فروپاشی ساختار آموزشی در پنج سال زیر سلطهٔ طالبان پرداختند.
میترا مهران با اشاره به تجربههای زنان در داخل کشور گفت: «طالبان نهتنها حقوق زنان را نقض کردهاند، بلکه تلاش دارند حضور زنان را از عرصهٔ عمومی بهطور کامل حذف کنند.» این پنل با مدیریت فریحه ایثار برگزار شد.
در بخش دیگر برنامه، وحید گلرانی مروری بر کتابهای نویسندگان غربی دربارهٔ فروپاشی جمهوری در افغانستان ارائه کرد. او گفت: «این آثار اغلب فاقد روایتهای بومی و تحلیلهای کارشناسان افغانستان هستند و تصویر ناقصی از واقعیتهای کشور ارائه میدهند.» گلرانی بر ضرورت توجه بیشتر به پژوهشها و روایتهای تولیدشده از سوی متخصصان افغانستان تأکید کرد.»
احمد هارون نجمپور، نخستین شمارهٔ «واتاگ؛ فصلنامهٔ مطالعات افغانستان» را معرفی کرد. این فصلنامه از سوی خانهٔ مولانا منتشر میشود و نخستین شمارهٔ آن ویژهٔ فروپاشی جمهوری است؛ شمارهای که مجموعهای از پژوهشها، تحلیلها و روایتهای مستند دربارهٔ عوامل، روند و پیامدهای فروپاشی جمهوری را دربر میگیرد.
در بخش دیگر نشست، پیامهایی از دختران داخل افغانستان برای حاضران خوانده شد؛ پیامهایی که تجربهٔ زندگی زیر سلطهٔ طالبان، محرومیت از آموزش و محدودیتهای اجتماعی را با زبانی صریح روایت میکردند و فضای نشست را تحت تأثیر قرار دادند و واکنش حاضران را برانگیختند.
همچنین نهاد هنرسالار مجموعهای از آثار نقاشی خود را با محور خشونت، مقاومت و امید در پنج سال گذشته به نمایش گذاشت؛ آثاری که روایت هنری از تجربهٔ زندگی، سرکوب و مقاومت زیر سلطهٔ طالبان ارائه میکردند.
