جمهوری اسلامی افغانستان که با پشتیبانی امریکا و غرب بعد از سقوط طالبان شکل گرفت بود، در 2021 فروپاشید. بیست سال حضور امریکا و ناتو و کوشش‌های آن‌ها و متحدان آسیایی‌شان برای ایجاد و تداوم یک دولت به شکست انجامید. هدف این پژوهش یافتن دلایل اصلی این شکست در سطح سیستمیک (سیستم بین‌المللی و سیستم‌های منطقه‌ای) است. از این‌رو، پرسش اصلی این است که مهم‌ترین عوامل بیرونی فروپاشی جمهوری افغانستان کدام‌ها اند؟ برای پاسخ به این پرسش از روش کیفی، با استفاده از تکنیک تحلیل محتوای تفسیری کوشیده شده است، متون و داده‌ها، تحلیل و ارزیابی شوند. برای راستی‌آزمایی، نتایج با کارشناسان شریک شد تا اعتبار آن‌ها تأیید شود. یافته‌ها بر مبنای تئوری موازنهٔ تهدید نشان می‌دهند که عوامل بیرونی ناشی از دو مجموعه اند: برخی از عوامل از سطح سیستمیک ناشی شده‌اند؛ مانند حمایت روسیه و چین از طالبان، موافقت‌نامه‌ٔ دوحه و خروج امریکا از افغانستان. برخی دیگر ماهیت منطقه‌ای دارند؛ مانند حمایت ایران و پاکستان از طالبان در راستای شکست کامل امریکا و کاهش مشروعیت جهانی آن؛ اما این عوامل جهانی و منطقه‌ای زمانی منجر به فروپاشی کامل نظام شدند که در یک هم‌سویی قرار گرفتند، هم‌سویی امریکا و غرب – هند با دولت غنی؛ هم‌سویی چین – پاکستان با طالبان و هم‌سویی روسیه – ایران با طالبان.
سقوط جمهوری اسلامی افغانستان با سقوط کابل آغاز نشد. پیش از ورود طالبان به پایتخت در ۱۵ آگست ۲۰۲۱، ولسوالی‌ها و مراکز ولایات یکی پس از دیگری از کنترل دولت خارج شده بودند و سقوط زرنج در ۶ آگست، به عنوان نخستین مرکز ولایتی، تنها نشانه‌ای آشکار از بحرانی بود که از مدت‌ها پیش آغاز شده بود. سرعت این فروپاشی پرسشی فراتر از ضعف نهادها و تحولات نظامی مطرح می‌کند: چگونه نظامی که نزدیک به دو دهه از حمایت گسترده جامعه جهانی، قانون اساسی، انتخابات، نیروهای امنیتی، رسانه‌های آزاد و میلیاردها دالر کمک بین‌المللی برخوردار بود، در مدتی کوتاه از هم پاشید؟ و چرا در لحظه بحران، بسیج اجتماعی گسترده‌ای برای دفاع از آن شکل نگرفت؟ پاسخ به این پرسش مستلزم آن است که نگاه تحلیلی از سطح نهادها و تصمیم‌های سیاسی به رابطه میان دولت و جامعه معطوف شود.
ادامه مقاله را در اینجا بخوانید👇
